پژوهشگران مرکز تحقیقات زیست‌فناوری با همکاری مرکز تحقیقات سرطان‌های دستگاه ادراری تناسلی (Urology Oncology Research Center) دانشگاه علوم پزشکی تهران، موفق به انتشار مقاله‌ای با عنوان:
Patient-Derived Organoids as a Predictive Platform for Drug Sensitivity in Bladder Cancer
در مجله معتبر Scientific Reports از مجموعه Nature Portfolio شدند.
این مقاله در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۶ به صورت آنلاین منتشر شد.
در این پژوهش، یک مدل سه‌بعدی مبتنی بر ارگانوئیدهای مشتق‌شده از بیماران مبتلا به سرطان مثانه (Patient-Derived Organoids; PDOs) توسعه یافت که امکان مطالعه ویژگی‌های زیستی تومور و ارزیابی پاسخ دارویی را در شرایط آزمایشگاهی فراهم می‌کند. ارگانوئیدها با حفظ بخش قابل توجهی از ویژگی‌های بافت اولیه، به عنوان یک مدل عملکردی برای مطالعات پیش‌بالینی و تحقیقات سرطان مورد استفاده قرار گرفتند.
از میان ۳۱ نمونه تومور، ارگانوئیدها با نرخ موفقیت ۸۰٫۶۵ درصد ایجاد شدند. بررسی‌های هیستوپاتولوژیک، ایمونوهیستوشیمی و آنالیزهای مولکولی نشان داد که ارگانوئیدهای ایجادشده، ویژگی‌های مورفولوژیک و نشانگرهای کلیدی تومور اولیه از جمله مارکرهای GATA3، CK20، UPK3A، CD44، CK14 و LGR5 را در مراحل اولیه کشت حفظ می‌کنند.
در ادامه، عملکرد این مدل با ارزیابی حساسیت دارویی نسبت به داروهای متداول درمان سرطان مثانه شامل سیس‌پلاتین و جمسیتابین و همچنین داروی هدفمند لاپاتینیب بررسی شد. نتایج نشان داد که افزودن لاپاتینیب به درمان استاندارد، موجب افزایش معنی‌دار اثر ضدتوموری و کاهش بیشتر بقای ارگانوئیدها شد. همچنین تحلیل شاخص ترکیبی دارویی (Combination Index) وجود اثر هم‌افزایی (Synergistic Effect) را در درمان سه‌دارویی تأیید کرد که می‌تواند مبنایی برای مطالعات پیش‌بالینی آینده باشد.
این پژوهش یکی از نخستین مطالعات انجام‌شده در کشور در زمینه توسعه ارگانوئیدهای مشتق از بیماران مبتلا به سرطان مثانه به شمار می‌رود و زیرساخت ارزشمندی را برای تحقیقات آینده در حوزه زیست‌شناسی سرطان، غربالگری دارویی، پزشکی بازساختی و پزشکی فردمحور فراهم می‌کند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای استفاده از این فناوری در تصمیم‌گیری‌های درمانی بیماران، انجام مطالعات آینده با بررسی همبستگی پاسخ ارگانوئیدها و پاسخ بالینی بیماران ضروری است.
این دستاورد حاصل همکاری مشترک مرکز تحقیقات زیست‌فناوری و مرکز تحقیقات سرطان‌های دستگاه ادراری تناسلی دانشگاه علوم پزشکی تهران است.
نویسندگان مقاله:
Shirin Hekmatirad، Fatemeh Gholizadeh، Saeed Montazeri، Laleh Sharifi، Mohammad Reza Nowroozi، Amir Ali Hamidieh، Mohammad Hosein Yazdi & Mahsa Mollapour Sisakht